top of page
Search

Βιταμίνη C: Ανοσία, Ενέργεια & Υγεία του Δέρματος

Oct 24
7 min read

Ο Οκτώβριος φέρνει δύο κλασικές ερωτήσεις στον πάγκο του φαρμακείου. Με τις πρώτες ψύχρες: «Τι να πάρω για να μην αρρωστήσω;». Και μπροστά στον καθρέφτη, τώρα που το μαύρισμα φεύγει και οι κηλίδες του καλοκαιριού φαίνονται πιο καθαρά: «Τι να βάλω για να φωτίσει το πρόσωπό μου;». Και στις δύο, κάποια στιγμή ακούγεται η ίδια λέξη: βιταμίνη C.

Η βιταμίνη C έχει ρόλο και στην άμυνα και στο δέρμα, όμως δεν ισχύουν όλα όσα της αποδίδονται.


Τι κάνει η βιταμίνη C στον οργανισμό

Η βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ) είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη. Σε αντίθεση με τα περισσότερα ζώα, ο άνθρωπος δεν μπορεί να τη φτιάξει μόνος του, οπότε πρέπει να την παίρνει καθημερινά από τη διατροφή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά από αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), αναγνωρίζει ότι η βιταμίνη C:

  • συμβάλλει στον φυσιολογικό σχηματισμό κολλαγόνου για τη φυσιολογική λειτουργία του δέρματος, των αιμοφόρων αγγείων, των οστών, των ούλων και των δοντιών

  • συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού και του νευρικού συστήματος

  • συμβάλλει στον φυσιολογικό ενεργειακό μεταβολισμό και στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης

  • συμβάλλει στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες

  • αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου

Η «ενέργεια» εδώ αφορά τον μεταβολισμό, για παράδειγμα τη σύνθεση της καρνιτίνης, που βοηθά τα κύτταρα να αξιοποιούν το λίπος ως καύσιμο. Αν παίρνετε ήδη αρκετή από τη διατροφή, ένα επιπλέον δισκίο δεν θα σας δώσει περισσότερη ενέργεια.


Βιταμίνη C και κρυολόγημα: τι δείχνουν οι μελέτες

Η ανασκόπηση Cochrane, με δεκάδες ελεγχόμενες μελέτες και χιλιάδες συμμετέχοντες, καταλήγει στα εξής:

  • Δεν προλαμβάνει το κρυολόγημα στον γενικό πληθυσμό. Όσοι έπαιρναν τακτικά τουλάχιστον 200 mg την ημέρα δεν κρυολόγησαν πιο σπάνια από όσους δεν έπαιρναν.

  • Κόβει λίγο τη διάρκεια. Με καθημερινή λήψη, τα κρυολογήματα κράτησαν περίπου 8% λιγότερο στους ενήλικες και 14% λιγότερο στα παιδιά. Για έναν ενήλικα με κρυολόγημα μιας εβδομάδας, αυτό σημαίνει περίπου μισή μέρα.

  • Εξαίρεση όσοι καταπονούνται έντονα. Σε μαραθωνοδρόμους, σκιέρ και στρατιώτες σε ασκήσεις στο ψύχος, ο κίνδυνος κρυολογήματος μειώθηκε περίπου στο μισό.

  • Η μεγάλη δόση μόλις αρχίσουν τα συμπτώματα δεν έδειξε σταθερό όφελος.

Αυτό που μετράει είναι η επαρκής πρόσληψη κάθε μέρα, πολύ πριν ξεκινήσει ο πονόλαιμος. Για τις υπόλοιπες συνήθειες που στηρίζουν την άμυνα, από τη βιταμίνη D μέχρι τον ύπνο, δείτε τον οδηγό μας για το ανοσοποιητικό σύστημα.


Βιταμίνη C και δέρμα: από μέσα και από έξω

Από τη διατροφή

Το δέρμα χρειάζεται βιταμίνη C για να φτιάχνει κολλαγόνο, και όταν η πρόσληψη είναι πολύ χαμηλή η επούλωση αργεί και οι μελανιές εμφανίζονται πιο εύκολα. Όταν όμως είναι ήδη επαρκής, οι επιπλέον δόσεις από το στόμα δεν ανεβάζουν ουσιαστικά τη βιταμίνη C στο δέρμα. Για το κολλαγόνο ως συμπλήρωμα, δείτε τον οδηγό μας για το κολλαγόνο.


Βιταμίνη C για το πρόσωπο: τι κάνει το serum

Για να φτάσει περισσότερη βιταμίνη C στην επιδερμίδα, εφαρμόζεται τοπικά, και ο Οκτώβριος, με τον ήλιο πιο ήπιο, είναι καλή στιγμή να μπει στη ρουτίνα σας. Ένα καλό serum βιταμίνης C:

  • προσφέρει αντιοξειδωτική προστασία απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία και τη ρύπανση, μαζί με το αντηλιακό και όχι στη θέση του (δείτε πώς επιλέγεται το αντηλιακό προσώπου)

  • βοηθά σε πιο ομοιόμορφο τόνο, γιατί περιορίζει την παραγωγή μελανίνης

  • στηρίζει την υφή του δέρματος με τον καιρό, χάρη στον ρόλο της βιταμίνης C στο κολλαγόνο


Στην ετικέτα, το καθαρό L-ασκορβικό οξύ (Ascorbic Acid) είναι η πιο τεκμηριωμένη μορφή: για να απορροφηθεί χρειάζεται όξινο pH, κάτω από 3,5, και κυκλοφορεί συνήθως σε συγκεντρώσεις 10% έως 20%. Περισσότερο από 20% δεν σημαίνει καλύτερη απορρόφηση. Τα παράγωγα, όπως το Ethyl Ascorbic Acid, είναι πιο σταθερά και πιο ήπια, με λιγότερα όμως κλινικά δεδομένα. Ο συνδυασμός με βιταμίνη E και φερουλικό οξύ σταθεροποιεί τη φόρμουλα, και σε εργαστηριακή μελέτη η προσθήκη φερουλικού οξέος διπλασίασε την προστασία του συνδυασμού C και E απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία.


Πώς το χρησιμοποιείτε σωστά:

  • Το πρωί, σε καθαρό δέρμα, πριν από την ενυδατική κρέμα και το αντηλιακό.

  • Στο ευαίσθητο δέρμα ξεκινήστε μέρα παρά μέρα. Ένα ελαφρύ τσίμπημα τις πρώτες μέρες είναι συνηθισμένο, ενώ το έντονο κάψιμο ή η κοκκινίλα που επιμένει είναι λόγος να σταματήσετε. Αν έχετε ροδόχρου ακμή, ρωτήστε μας πριν το ξεκινήσετε.

  • Μην το βάζετε την ίδια ώρα με υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, που το οξειδώνει, ή με ρετινοειδή και δυνατά οξέα: βιταμίνη C το πρωί, ρετινοειδές το βράδυ.

  • Φυλάξτε το κλειστό, μακριά από φως και ζέστη. Αν πάρει έντονο πορτοκαλί ή καφέ χρώμα, έχει οξειδωθεί.

  • Κρίνετε το αποτέλεσμα μετά από περίπου τρεις μήνες συνεπούς χρήσης.


Πόση βιταμίνη C χρειάζεστε

Σύμφωνα με την EFSA, η πρόσληψη αναφοράς για τους ενήλικες είναι 110 mg την ημέρα για τους άνδρες και 95 mg για τις γυναίκες, με 105 mg στην εγκυμοσύνη και 155 mg στον θηλασμό. Οι καπνιστές χρειάζονται περισσότερη: οι αμερικανικές συστάσεις προσθέτουν 35 mg την ημέρα. Το ποσοστό στις ετικέτες των συμπληρωμάτων υπολογίζεται με βάση τα 80 mg.

Γιατί οι μεγάλες δόσεις δεν αποδίδουν περισσότερο

Από 30 έως 180 mg την ημέρα απορροφάται περίπου το 70% έως 90%. Πάνω από 1 g την ημέρα η απορρόφηση πέφτει κάτω από το 50% και το περίσσευμα αποβάλλεται με τα ούρα. Ένα αναβράζον των 1.000 mg δεν σημαίνει λοιπόν 1.000 mg στα κύτταρά σας, και οι μικρότερες δόσεις μέσα στη μέρα αξιοποιούνται καλύτερα από μία μεγάλη.


Τροφές με βιταμίνη C

Με ποικιλία στο πιάτο, οι ανάγκες καλύπτονται εύκολα: πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα μπορούν να δώσουν πάνω από 200 mg. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Γεωργίας (USDA):

  • μισό φλιτζάνι ωμή κόκκινη πιπεριά: περίπου 95 mg

  • ένα μέτριο πορτοκάλι: περίπου 70 mg

  • ένα μέτριο ακτινίδιο: περίπου 64 mg

  • μισό φλιτζάνι μαγειρεμένο μπρόκολο: περίπου 51 mg

  • μισό φλιτζάνι φράουλες: περίπου 49 mg

Καλές πηγές είναι επίσης τα μανταρίνια, τα λαχανάκια Βρυξελλών, το λάχανο και το κουνουπίδι.

Πώς να μη χάνεται στην κουζίνα

  • Ωμά ή στον ατμό. Η βιταμίνη C καταστρέφεται με τη θερμότητα και περνά στο νερό του βρασμού.

  • Φρέσκα. Η μακρά αποθήκευση μειώνει την περιεκτικότητα.

  • Δίπλα στα όσπρια. Λίγο λεμόνι στις φακές βοηθά τον οργανισμό να απορροφήσει τον σίδηρο των φυτικών τροφών.


Συμπλήρωμα βιταμίνης C: πότε έχει νόημα

Οι περισσότεροι υγιείς ενήλικες που τρώνε φρούτα και λαχανικά δεν χρειάζονται συμπλήρωμα, και η βαριά έλλειψη (σκορβούτο) είναι πλέον σπάνια. Ένα συμπλήρωμα μπορεί να βοηθήσει όταν:

  • καπνίζετε ή εκτίθεστε συχνά σε παθητικό κάπνισμα

  • η διατροφή σας έχει λίγη ποικιλία, για παράδειγμα σε μεγαλύτερη ηλικία ή σε αυστηρές δίαιτες

  • έχετε πρόβλημα απορρόφησης ή χρόνια νόσο, πάντα με οδηγία του ιατρού σας

  • περνάτε περίοδο έντονης σωματικής καταπόνησης


Ποια μορφή να διαλέξετε

  • Ασκορβικό οξύ: η απλή, οικονομική και καλά μελετημένη μορφή, που απορροφάται όσο καλά και η βιταμίνη C των τροφών.

  • Ασκορβικό νάτριο ή ασβέστιο: λιγότερο όξινες μορφές, που κάποιοι τις ανέχονται καλύτερα όταν έχουν ευαίσθητο στομάχι.

  • Λιποσωμιακή βιταμίνη C: μικρές μελέτες δείχνουν ότι ίσως ανεβάζει περισσότερο τα επίπεδα στο αίμα, χωρίς όμως να έχει φανεί μεγαλύτερο όφελος, και συνήθως κοστίζει περισσότερο.

  • Αναβράζοντα δισκία: πρακτικά, αλλά συχνά έχουν αρκετό νάτριο (κατά μέσο όρο σχεδόν 380 mg ανά δισκίο σε γερμανική μελέτη), οπότε αν έχετε υπέρταση προτιμήστε κάψουλα.


Ασφάλεια: πότε χρειάζεται προσοχή

Η βιταμίνη C θεωρείται γενικά ασφαλής. Κατά την EFSA, έως περίπου 1 g την ημέρα από συμπληρώματα, πέρα από τη διατροφή, δεν έχει συνδεθεί με γαστρεντερικές ενοχλήσεις, ενώ μεγαλύτερες δόσεις μπορεί να προκαλέσουν διάρροια, ναυτία και κοιλιακές κράμπες. Ρωτήστε μας πριν από υψηλές δόσεις αν:

  • έχετε ιστορικό λίθων στα νεφρά ή νεφρική νόσο. Σε μεγάλη σουηδική μελέτη, οι άνδρες που έπαιρναν τακτικά συμπλήρωμα, συνήθως των 1.000 mg, είχαν διπλάσιο κίνδυνο για πέτρα στα νεφρά. Ο κίνδυνος αυτός δεν αφορά τη βιταμίνη C των τροφών.

  • έχετε αιμοχρωμάτωση ή άλλη κατάσταση με υπερφόρτωση σιδήρου.

  • έχετε έλλειψη του ενζύμου G6PD (κυαμισμό), που δεν είναι σπάνια στη χώρα μας: πολύ υψηλές δόσεις, κυρίως ενδοφλέβιες, έχουν προκαλέσει αιμόλυση.

  • κάνετε χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία, οπότε κάθε αντιοξειδωτικό συζητιέται πρώτα με τον ογκολόγο σας.

  • είστε έγκυος ή θηλάζετε, ή το συμπλήρωμα είναι για παιδί, οπότε τη δόση την ορίζει ο ιατρός.


Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Να παίρνω βιταμίνη C καθημερινά τον χειμώνα για να μην κρυολογήσω;

Στον γενικό πληθυσμό δεν μειώνει τον κίνδυνο κρυολογήματος, μπορεί όμως να κόψει λίγο τη διάρκεια. Φρούτα και λαχανικά σε κάθε γεύμα συνήθως αρκούν.

Πρωί ή βράδυ; Με άδειο ή γεμάτο στομάχι;

Η ώρα δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο. Αν σας ενοχλεί το στομάχι, πάρτε τη με φαγητό.

Μπορώ να βάλω serum βιταμίνης C αν έχω ακμή;

Συνήθως ναι, και μπορεί να βοηθήσει στις κηλίδες που αφήνουν τα σπυράκια. Αν χρησιμοποιείτε υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, βάλτε το σε διαφορετική ώρα, και αν το δέρμα σας είναι ευαίσθητο, ξεκινήστε με ένα παράγωγο.

Αξίζει η λιποσωμιακή βιταμίνη C τα παραπάνω χρήματα;

Για τους περισσότερους, ένα απλό σκεύασμα ασκορβικού οξέος αρκεί. Η λιποσωμιακή μορφή ίσως απορροφάται καλύτερα, χωρίς όμως αποδεδειγμένο μεγαλύτερο όφελος.


Ελάτε να βρούμε μαζί τι σας ταιριάζει

Είτε σκέφτεστε ένα συμπλήρωμα για τον χειμώνα είτε ένα serum για τις κηλίδες, η σωστή επιλογή εξαρτάται από τη διατροφή, τα φάρμακα και το δέρμα σας. Στο Gavriil Pharmacy, Λ. Λαυρίου 154 στα Γλυκά Νερά, οι φαρμακοποιοί, η διατροφολόγος και οι σύμβουλοι ομορφιάς μας θα σας προτείνουν ό,τι σας ταιριάζει και θα ελέγξουν αλληλεπιδράσεις με την αγωγή σας, στο πλαίσιο των υπηρεσιών μας. Καλέστε μας στο 210 6655474 ή κλείστε ραντεβού online.

Η υγεία σας, στα καλύτερα χέρια.

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη συμβουλή του φαρμακοποιού ή του ιατρού σας.

Πηγές

 
 
 

Comments


bottom of page